Sayıştay 6. Dairesi 02.01.2020 Tarihli ve 713 No.lu Kararı

Sözleşmeden Doğan Alacakların Takip ve Tahsil Edilmemesi

…. tarih ve …sayılı İlamın ….’üncü maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun …. tarih ve ….tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Asıl İlamın …’üncü maddesiyle, …. Belediyesinin, …. …. Sözleşmeden doğan alacaklarını, Hafif Raylı Sistem işletmecisi olan …. Tic. AŞ’den tahsil etmemesi nedeniyle …. TL kamu zararına sebep olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….vekili Avukat ….. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …. tarih ve ….tutanak sayılı İlamın …’nci maddesiyle,

Sorumlunun yargılamaya esas rapor hakkında Dairedeki yargılama için duruşma talebinde bulunmuş olduğu, sorguya gönderdiği savunmadaki “duruşma taleplidir” ibaresiyle sabit olduğundan; bu talep karşılanmadan Dairece tazmin hükmü kurulması hukuken mümkün olmadığı,

İlamda bahsi geçen konunun esası yönünden görüşülmesine etki edecek boyutta (duruşma talebinde bulunan sorumluya duruşma hakkı tanınması gerekmekte iken bu haktan mahrum edilmesinden kaynaklanan) ciddi bir usul hatası söz konusu olduğundan ….sayılı İlamın …’üncü maddesiyle verilen ….TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca (konunun esasına girilmeden) usul yönünden BOZULMASINA ve Daire yargılaması sırasında duruşma talebinde bulunan sorumlunun Dairede dinlenilerek, yapacağı açıklamalar karşında yeni bir hüküm tesis edilmesini teminen dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun anılan İlamına istinaden Dairemize havale edilen söz konusu dosyanın ve Denetçi tarafından düzenlenen ek raporun incelenmesi ve yapılan Duruşmada sorumluların dinlenilmesi sonucunda gereği düşünüldü:

…. Belediyesinin, ….Sözleşmeden doğan alacaklarını, Hafif Raylı Sistem işletmecisi olan …..AŞ’den tahsil etmediği görülmüştür.

…. tarihinde …. Belediyesi ve …. A.Ş. arasında ….Sözleşme imzalanmıştır.

5 yıl geçerlilik süresi öngörülen bu Sözleşmenin;

“İşin Bedeli ve Ödenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Yüklenici ilgili aya ait bilet gelirleri cirosunun %35’ini (yüzde otuzbeş) (vergi ve yasal kesintiler yapıldıktan sonra) Dış Borç Ödeme Hesabına yatırılması kaydıyla idareye ödeyecektir.

Bundan sonra kalan bilet gelir cirosunun %65’inden (yüzde altmışbeş), işletme yatırım masrafları düşüldükten sonra kalan karın, %86’sını (yüzde seksenaltı) (vergi ve yasal kesintiler yapıldıktan sonra) idarenin belirtmiş olduğu bir hesaba yatıracaktır

Ancak bu hesaplamalara göre yatırılacak olan toplam kira bedeli, 2013 yılı için aylık …. TL, yıllık ise ….. TL bedelden aşağı olamaz. …” ,

“Sistem İçerisinde Elde Edilecek Diğer Gelirler” başlık 12’nci maddesinde de aynen; “… Yüklenici kiralanabilir alanlar ile ilan ve reklam alanlarından elde edeceği gelirleri de idareye ödenecek %86’lık payın hesabına dâhil ederek idareye pay verecektir. …”,

hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu hükümlerden anlaşılacağı üzere yüklenici şirketin, aylık bilet cirosunun %35’ini Dış Borç Ödeme Hesabına yatırması, kalan ciroya ilan ve reklam gelirleri gibi sistemden elde edilecek diğer gelirleri eklemesi, elde edilen tutardan sistemin yatırım ve işletme giderlerini indirip kalan tutarın %86’sını sözleşmede belirtilen sürelerde işletme kirası olarak …. Büyükşehir Belediyesi’ne ödemesi gerekmektedir.

Bu hesaplamalar sonucu artı bakiye oluşmuyorsa dahi, ilgili ay … TL asgari tutarı kira bedeli olarak ödemesi Sözleşmenin amir hükmüdür.

Ancak, 31.12.2013 tarihi itibariyle …. A.Ş. tarafından sözleşmede yer alan (asgari tutar dahil) kar payının …. Belediyesi’ne kira bedeli olarak ödenmediği ve hali hazırda kar payı hesabının da hatalı yapıldığı anlaşılmıştır.

İlgili hesaplamalar yapılırken ayrıca; mezkûr Sözleşmenin “İşin Bedeli ve Ödenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde konu edilen ve aylık bilet cirosunun (vergi ve yasal kesintiler yapıldıktan sonra) %35’i olarak hesaplanarak Dış Borç Ödeme Hesabına yatırılacağı belirtilen meblağların, ilgili aylarda adı geçen şirket tarafından hem cirodan indirildiği hem de işletme ve yatırım masraflarına eklendiği görülmüştür.

Bu durum, ….. Belediyesine ödenecek karın %86’lık kısmının hesaplaması yapılırken, HRS sisteminin cirosunu azalttığı gibi toplamda sistemin işletme ve yatırım giderini arttırmak suretiyle …. Belediyesi aleyhine sonuç doğurmakta ve ödenecek kira bedelini azaltmaktadır.

Sorumlu vekili Avukat …. tarafından ilamda Denetim ekibiyle Şirket yetkilileri arasında mutabakat metninin olduğundan bahsederek yapılan mutabakatın kendilerini haklı çıkardığını ifade etse de şirket yetkilileri tarafından hazırlanan metin bir mutabakat değil “Rapor”dur. Asıl ilamda her ne kadar “mutabakat” ifadesi kullanılmışsa da şirket yetkilileri tarafından hazırlanan bahsi geçen Raporda, Şirketin genel yönetiminde oluşan ortak giderlerin yıl sonu itibariyle muhasebe kayıtlarında oluşan tutarlarının yıl konsolidizasyonunu gerçekleştirmek üzere şubelerin gelir oranları esas alınarak bulunan oranlar dahilinde şubelere dağıtılması uygun görülmüştür.

….İşletmesine Ait ….Belediyesi ile …. A.Ş. arasında sözleşmeyi Belediye adına imzalayan Belediye Başkanı …. ile Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Dairesi Başkanı ….. sözleşmenin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle kamu zararından sorumlulukları bulunmaktadır.

Bu nedenle, ….Hafif Raylı Sisteminin {HRS} işletilmesi işine münhasır olarak ve aylık bazda ödenmesi gereken kira bedellerinden müteşekkil kamu zararı tutarı ….TL’nin sorumluları Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….. ve Diğer sorumlu (Ulaşım Planlama ve Raylı Sistemler Dairesi Başkanı) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Daire Başkanı …. ve Üye ….’un karşı oy gerekçeleri:

…. Hafif Raylı Sistem İşletmesine Ait Sözleşmenin “İşin Bedeli ve Ödenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, ilgili aya ait bilet gelir cirosunun % 35’ini (yüzdeotuzbeş) (vergi ve yasal kesintiler yapıldıktan sonra) Dış Borç Ödeme hesabına yatırılması kaydıyla İdareye ödeyecektir. Bundan sonra kalan bilet cirosunun % 65’inden (yüzdealtmışbeş), işletme ve yatırım masrafları düşüldükten sonra kalan karın, % 86’sını (yüzdeseksenaltı) (vergi ve yasal kesintiler yapıldıktan sonra) İdarenin belirtmiş olduğu bir hesaba yatıracaktır. Ancak bu hesaplamalara göre yatırılacak olan toplam kira bedeli 2013 yılı için aylık …. TL, yıllık ise …. TL bedelden aşağı olamaz.” şeklindedir.

Yüklenici bilet gelir cirosunun % 35’i tutarındaki sabit kira payı ile bilet gelir cirosunun % 65’inden her türlü işletme ve yatırım masrafları düşüldükten sonra kalan tutarın % 86’sından oluşan tutarı kira bedeli olarak idareye ödeyecektir. Ancak kar payı ödemesi her durumda ….. TL’den aşağı olamayacaktır.

Bahsi geçen Şirket tarafından bilet ciroları üzerinden kira bedeli olarak ödeme yapılmıştır. Ödenen bu bedel işletme ve yatırım masrafı olarak kabul edilmesi gerekeceğinden gider olarak cirodan düşülecektir. Sözleşmede yer alan hüküm doğrultusunda kira bedeli hesaplanarak ….. Belediyesine ödendiğinden kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle ….. TL için ilişilecek hususu bulunmadığına karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

 

Yasal uyarı: Sistemde yer alan makale, içtihat ve diğer materyaller, kısmen ya da tamamen kopyalanarak diğer web site ya da uygulamalarda yayımlanamaz. Basılı yayınlarda yazar bilgisi ve (www.malimevzuat.com) adresi paylaşılarak kısmi alıntılama yapılabilir.